كه بيكبار اسرافيل بامر ملك جليل صور در دمد و همه در طرفة العين هلاك شوند و در حديث آمده كه مردمان در معاملهء متاع خود را گشوده باشند و هنوز آن را در هم نه پيچيده باشند كه قيامة قايم شود و همچنين بعضى لقمه برداشته باشند و هنوز بدهن نرسانيده و بعضى گله را به آب برده باشند و هنوز آب نداده كه صور دميده شود . فَلا يَسْتَطِيعُونَ پس نتوانند نزد اينحال تَوْصِيَةً وصيت كردن با حاضران وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ و استطاعت نداشته باشند كه بسوى اهل خودشان كه غايب باشند از ايشان يَرْجِعُونَ بازگرديد يعنى آنها را امان ندهند كه از بازار بخانهء آيند و فى الفور بصداى نفخهء صور هلاك شوند . وَ نُفِخَ و دميده شود بعد از چهل سال ديگر فِي الصُّورِ در صور مراد نفخهء سيم است كه به آن زنده شوند فَإِذا هُمْ پس آنگاه ايشان مِنَ الْأَجْداثِ از گورها بيرون آيند إِلى رَبِّهِمْ بسوى پروردگار خود يعنى بموضعى كه حكم الهى صادر شده باشد نه حكم غير او يَنْسِلُونَ ميشتابند مراد صحراى قيامتست و از قتاده روايتست كه فتور در عذاب كفار واقع نشود مگر در ما بين اين دو نفخه كه چهل سالست و از اينجاست كه چون هول قيامت را به بينند . قالُوا يا وَيْلَنا گويند از روى حسرت كه ايواى بر ما مَنْ بَعَثَنا كه برانگيخت يعنى بيدار كرد ما را مِنْ مَرْقَدِنا از خوابگاه ما و گويند چون هول قيامت به نظر ايشان درآيد اهوال قبر نسبت به آن اهوال بمثابه خواب شمرند چه عذاب قبر در جنب آن هيچ ننمايد و چون اينرا مشاهده كنند گويند هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ اينست آنچه خداى وعده كرده بود از بعث و نشور وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ و آنچه راست گفته بودند پيغمبران از وقوع بعث و نشور و ما به جهت عناد و مكابره انكار آن ميكرديم بعد از آن حق تعالى از سرعت بعث ايشان خبر ميدهد . إِنْ كانَتْ نبوده اين واقعه إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً مگر يك نعره كه نفخهء آخرين است پس به مجرد نفخه زنده شوند فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ پس آنگاه ايشان يعنى خلق اولين و آخرين فراهم آورده شوند لَدَيْنا مُحْضَرُونَ نزديك ما حاضر كرده شوند و حق تعالى بساط عدل بگستراند و خطاب كندكه . فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ پس امروز ستم كرده نشود هيچ نفسى شَيْئاً چيزيرا از جزاى كردار خود يعنى از ثواب ايشان چيزى نكاهد و زياده بر استحقاق عقوبت نفرمايد بلكه همه امور بر وفق عدل باشد بعد از آن خطاب باهل محشر مىكند وَ لا تُجْزَوْنَ و پاداش داده نشويد اى اهل